De titel zegt alles

Recensie Experimenter


Door Maaike Tol
om 10:09

Peter Sarsgaard speelt het titelpersonage in deze film over de befaamde sociaalpsycholoog Stanley Milgram, die gedurende zijn carrière een aantal creatieve experimenten wist uit te voeren. Regisseur Michael Almereyda besloot dat het passend was om ook met de film zelf te experimenteren, met wisselend succes.

Experimenter

Het gehoorzaamheidsexperiment

In het beruchte gehoorzaamheidsexperiment dat Milgram in 1961 uitvoerde, denken mensen in de omgeving van de Yale Universiteit mee te werken aan een geheugenonderzoek. In werkelijkheid probeert de uit een Joodse familie afkomstige Milgram te ontdekken wat de drijfveren waren van de mensen die meewerkten aan de Holocaust. Proefpersonen worden gevraagd elektrische schokken in toenemende mate van sterkte toe te dienen aan een medeproefpersoon wanneer hij vragen fout beantwoordt. De resultaten schokken zowel academici als het algehele publiek: 65 procent van de proefpersonen gingen door tot stroomstoten van dodelijke hoogte – omdat het hen beleefd werd gevraagd door een man in een laboratoriumjas. Na de publicatie is Milgram zowel berucht als omstreden; criticasters noemen hem misleidend en manipulatief. Hoewel hij daarna nog vele andere experimenten uitvoerde waarvan de resulterende theorieën tot op de dag van vandaag bekend zijn, bleef het gehoorzaamheidsexperiment zijn oeuvre en leven overschaduwen.

Sterrencast

Almereyda, bekend van films als Twister (1989) en Paradise (2000), belicht met deze film de man achter de eenrichtingsspiegel. Sarsgaard overtuigt als de buitengewoon opmerkzame psycholoog en er bestaat een ontspannen chemie tussen hem en Winona Ryder, die de rol van Sasha Milgram speelt. Ook voor de rollen van proefpersonen in het experiment is voor een sterke cast gekozen, waaronder Anthony Edwards, John Lequizamo, Anton Yelchin en Taryn Manning. De gewetenscrisis die de proefpersonen ervaren wordt sterk door ze neergezet, en het siert de film dat ook hun invalshoek wordt weergegeven.

Niet elk bestanddeel werkt

Dat Almereyda zich goed heeft ingelezen in Milgrams werk is duidelijk. Diens voornaamste experimenten krijgen allen evenveel beeldtijd, en worden op beknopte, pakkende wijze uiteengezet. Hierin schuilt echter ook het voornaamste probleem van de film, die niet goed kan of wil kiezen tussen biografie of informatievideo. Zo hangt het verhaal voornamelijk aan elkaar van experimenten en is de loop van Milgrams eigen leven gereduceerd tot kleine intermezzi. Er worden behoorlijk wat lijntjes uitgezet die niet worden vervolgd. Tussendoor breekt Milgram regelmatig de vierde wand om het verhaal aan elkaar te praten alsof hij een van zijn experimenten uiteenzet. Een interessante toevoeging, ware het niet dat er veel meer uitgehaald had kunnen worden en Sarsgaard bovendien met dreunend monotone stem spreekt. Ongetwijfeld een nagebootst trekje van de psycholoog zelf, maar dat maakt het niet minder slaapverwekkend. De droge humor waarmee de film doorspekt is, maakt echter veel goed. Ook de strak geschreven dialogen, visuele grapjes en woordspelingen zijn een succes; denk hierbij aan een enorme olifant die achter Sarsgaard langsloopt (elephant in the room) en korrelige filmprojecties bij wijze van decor. Het geheel wekt de indruk dat de film een meta-experiment op de kijker zelf is. Je blijft achter met de dwingende vraag: wat zou jij doen?

3 / 5

Reacties


Nieuwste recensies


Dit zijn de nieuwste filmrecensies geschreven door onze recensenten.

Meer nieuwe recensies

Meer recensies van Maaike Tol


Hieronder vind je meer recensies die geschreven zijn door Maaike Tol.

Bekijk alle recensies van Maaike Tol

Experimenter (2015)

Experimenter

IMDb-score6.6 / 10
GenreDrama Biografie
Speelduur98 minuten
Kijkwijzer Kijkwijzer 9 Kijkwijzer a Kijkwijzer gt

LandVerenigde Staten
RegisseurMichael Almereyda
Acteurs Peter Sarsgaard
Winona Ryder
Taryn Manning
Bioscoop 31 maart 2016
Trailer (groot formaat)
Meer filminformatie

Recensie-archief

Nieuwste recensies

Laatste recensies

Lees meer recensies

Films op tv de komende dagen