Recensie 12 Years a Slave

De kwetsbaarheid van beschaving


Jeroen van Bree
om 16:53

Tijdens de laatste scène van 12 Years a Slave kwamen bij mij de tranen. Met de paar blikken die dan worden uitgewisseld en de paar woorden die worden gesproken zonk het besef in over wat de hoofdpersoon had doorgemaakt. Het is het eerste moment in de film dat regisseur Steve McQueen je toestaat een klein beetje afstand te nemen van wat je zojuist hebt gezien. En die klap komt hard aan.

12 Years a Slave

12 Years a Slave is het waargebeurde verhaal van Solomon Northup (gespeeld door Chiwetel Ejiofor), door hemzelf op schrift gesteld. In 1841 woont Northup in New York, waar slavernij inmiddels is afgeschaft. Hij is als zwarte man vrij, verdient de kost als vioolspeler, heeft een huis, een vrouw en twee kinderen. Een doorsnee burgerlijk bestaan dus, wat hem heel dicht bij ons als toeschouwer brengt. In de zuidelijke staten van de VS worden op dat moment nog steeds slaven gehouden en Solomon wordt het slachtoffer van een gruwelijke praktijk uit die dagen. Hij wordt ontvoerd, zijn identiteitspapieren worden afgepakt en hij wordt in het zuiden verkocht als slaaf.

Overleven

De initiële schok die je als kijker krijgt is hoe snel die onttakeling kan gaan. Het ene moment is hij een vrij man en een paar uur later is hij iemands bezit en wordt hij behandeld als een beest. De kwetsbaarheid van vrijheid en van beschaving wordt voelbaar gemaakt. Solomon kan al snel niets anders dan zich neerleggen bij zijn situatie en proberen te overleven. Dat betekent onder meer verbergen wie hij is. Want een slaaf die kan lezen en schrijven en moeilijke woorden gebruikt is zijn leven niet zeker. Zeker niet als Solomon terechtkomt bij Edwin Epps (Michael Fassbender), een uitzonderlijk wrede slaveneigenaar. Fassbender laat ons heel knap zien dat Epps een man is die zichzelf niet begrijpt. Hij voelt zich bedreigd door Solomon, maar kan de reden daarvan (Solomons intelligentie) niet doorgronden. Hij is geobsedeerd door zijn slavin Patsey (Lupita Nyong'o), maar kan dat niet aan zichzelf toegeven. En dus neemt hij zijn toevlucht tot geweld.

Tunnel

Het geweld is overal in deze film. Het zorgt voor een constante dreiging en draagt bij aan het gevoel van benauwing en uitzichtloosheid dat je krijgt tijdens het kijken. Regisseur McQueen spaart ons in dat opzicht niet. 12 Years a Slave stort je als kijker in een donkere tunnel waar je pas helemaal aan het einde weer uit komt. Heel af en toe is er een beetje zuurstof in de vorm van het prachtige, bijna idyllische landschap van Louisiana, vastgelegd door cameraman Sean Bobbit. Maar de tableaus die Steve McQueen graag samen met Bobbit creëert in zijn films - lange shots met een vaste camerapositie, als een soort bewegend schilderij - zijn hier uitzonderlijk wreed. Een van de meest indringende scènes is die waarin een poging om Solomon te lynchen ruw wordt onderbroken en hij met het touw om zijn nek en zijn tenen nog net aan de grond eindeloos moet wachten tot zijn eigenaar hem komt bevrijden. Intussen zien we het leven om hem heen gewoon doorgaan.

De kracht van de film en de verdienste van McQueen is dat 12 Years a Slave geen melodrama is geworden, ondanks het uitzonderlijk schrijnende verhaal dat eraan ten grondslag ligt. De vertelling wordt eigenlijk heel droog geserveerd. Het drama wordt niet aangedikt. De slechteriken zijn geen stereotypen. Zelfs de muziek van Hans Zimmer is dit keer ingetogen. Een eenzame cello volstaat.

4 / 5

Trailer 12 Years a Slave


Reacties


Nieuwste recensies


Dit zijn de nieuwste filmrecensies geschreven door onze recensenten.

Meer nieuwe recensies

Meer recensies van Jeroen van Bree


Hieronder vind je meer recensies die geschreven zijn door Jeroen van Bree.

Borg/McEnroeBorg/McEnroe (2017)
11 oktober 2017
DetroitDetroit (2017)
27 september 2017

Bekijk alle recensies van Jeroen van Bree

12 Years a Slave (2013)

12 Years a Slave

IMDb-score8.1 / 10
GenreDrama Historisch
Speelduur133 minuten
Kijkwijzer Kijkwijzer 16 Kijkwijzer g Kijkwijzer gt

LandVerenigde Staten / Verenigd Koninkrijk
RegisseurSteve McQueen
Acteurs Chiwetel Ejiofor
Michael Fassbender
Brad Pitt
Bioscoop 20 februari 2014
Trailer (groot formaat)
Meer filminformatie

Recensie-archief

Nieuwste recensies

Films op tv de komende dagen