Prominent filmfestival komt na onrustige prijsuitreiking met beleid tegen antisemitisme
Tussen 12 en 22 februari vond in Berlijn de 76e editie van de zogenoemde Berlinale plaats. Het evenement is al jarenlang een van de meest toonaangevende filmfestivals ter wereld, maar de laatste paar edities is het op politiek vlak buitengewoon onrustig rond de organisatie. Tijdens de prijsuitreiking op 21 februari liepen de spanningen zodanig op dat het Duitse ministerie van Cultuur een nieuw bezoekersbeleid voorstelt.
Organisatie vanuit de overheid
Anders dan bijvoorbeeld het IFFR (International Film Festival Rotterdam) in Nederland, valt de organisatie van de Berlinale direct onder de autoriteit van de Duitse overheid. Politieke uitingen die op het festival worden gedaan liggen om die reden (nog) sneller onder het vergrootglas dan op andere publieke evenementen. Het Israëlisch-Palestijnse conflict is in dat kader een serieuze splijtzam gebleken. Op het festival zijn de afgelopen edities films te zien - en komen filmmakers en acteurs langs - die (in het bijzonder sinds de periode na 7 oktober 2023) fel gekant zijn tegen het optreden van de staat Israël. Dit botst met de overwegend pro-Israëlische oriëntatie van de Duitse overheid en de politieke zorg om groeiend antisemitisme.
Stellige speech
In 2024 was er op het festival veel aandacht voor het prijswinnende No Other Land (2024), dat laat zien hoe de Israëlische autoriteiten Palestijnen uit hun huizen verdrijven. Een stellige speech van de twee makers tijdens de prijsuitreiking zorgde voor applaus én veroordeling, wederom vanwege de spanning tussen het proclameren van mensenrechten en de ferme Israëlkritiek. Na de editie van 2024 nam een nieuwe festivaldirecteur, Tricia Tuttle, het stokje over van de twee leidinggevenden die het tot dan toe voor het zeggen hadden. Een heikele opgave, want ook in 2025 en 2026 ging het in de wandelgangen continu over politieke kwesties.
Onrustige uitreiking
Tijdens de prijsuitreiking op 21 februari ging de prijs voor Beste Documentaire naar het werk van een Palestijnse filmmaker: Chronicles from the Siege (2026) van Abdallah Alkhatib. Bij het aannemen van de prijs kwam de maker op met een Palestijnse vlag en bekritiseerde hij de houding van de Duitse overheid. Ook in de zaal roerden sommige bezoekers zich, zodanig luid dat de gastvrouw van de avond het publiek tot stilte probeerde te manen.
Voorwaardelijk vervolg
In de week na het festival rapporteerde de Duitse krant Bild dat de positie van Tuttle als directeur ter discussie staan - naar inschatting omdat zij te weinig zou hebben gedaan om de 'orde' te bewaren en de onmogelijke balans tussen de organisatie van het festival (haar indirecte werkgever, de overheid) en de vrijheid van meningsuiting van bezoekers te bewaken. Vandaag (woensdag, red.), een kleine week later, meldt The Hollywood Reporter dat Tuttle niet wordt ontslagen. Wel is zij op last van de Duitse overheid akkoord gegaan met een nieuwe set voorwaarden (een 'code of conduct') die bezoekers van het festivals in de toekomst zullen moeten tekenen. Daarbij gaat het onder meer om een "verbod op antisemitisme". Ook komt er een adviesraad die toeziet op het festival.
8.2
6.3
De Berlinale zelf heeft inmiddels bevestigd dat Tuttle aanblijft. Bij haar aantreden tekende de directeur een contract voor vijf jaar, waarvan ze nu twee jaar heeft uitgediend.
