Van een nieuwe categorie tot bekende regels: alles wat je moet weten over de Oscars

Komende zondag op maandagnacht is het zover: de 98e Academy Awards, oftewel de Oscars. Voor echte filmliefhebbers is er genoeg om naar uit te kijken: wint jouw favoriet filmprijzen? Wat zijn de verrassingen en wie gaat er met de felbegeerde Beste film Award vandoor? In dit artikel nemen we je mee door enkele categorieën die misschien niet voor iedereen duidelijk zijn. De beste actrice of het beste kostuumontwerp spreekt voor zich, maar wat doet een regisseur precies, wat is cinematografie en hoe wordt een film eigenlijk gekozen? Bovendien is er voor het eerst in 25 jaar een nieuwe categorie toegevoegd.

Wie de prijsuitrijking live wil zien, moet er wel wat voor over hebben, want de Oscars worden midden in de nacht uitgereikt. Heb je Ziggo, KPN, Canal+ of Delta, dan kun je de ceremonie volgen op FilmBox, normaal gesproken een betaalzender, maar tijdens de Oscars openbaar beschikbaar. Geen van deze aanbieders? Dan kun je ook een kaartje kopen voor Pathé Tuschinski om de Oscars live in een van de mooiste theaters van Nederland te bekijken.

Hoe het Oscars-stemsysteem werkt

De Oscars worden uitgereikt door de leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, een organisatie van ruim 10.000 filmprofessionals (regisseurs, acteurs, editors, componisten, enz.). Vanaf dit jaar is er ook een nieuwe regel voor de stemmers: Academy-leden moeten nu alle genomineerde films in een categorie hebben gezien voordat ze daarover mogen stemmen. Daarmee wil de organisatie voorkomen dat leden stemmen zonder alle kanshebbers te bekijken.

Stap 1: nominaties

Elke discipline stemt eerst binnen zijn eigen vakgebied: acteurs nomineren acteurs, regisseurs nomineren regisseurs, enzovoort. De enige uitzondering is Beste film, waarbij alle leden mogen nomineren.

Stap 2: winnaars bepalen

Alle leden mogen vervolgens in bijna alle categorieën stemmen. Het stemmen gebeurt online en wordt gecontroleerd door PricewaterhouseCoopers. Voor de meeste categorieën geldt simpelweg: wie de meeste stemmen krijgt, wint.

Het bijzondere systeem van Beste film

Beste film gebruikt een preferential voting system. Leden rangschikken de films (1 t/m 10) en als een film niet direct 50% + 1 stem van de stemmen heeft, valt de film met de minste stemmen af. De stembriefjes waarop die film op plek 1 stond, worden opnieuw toegewezen aan de film die op plek 2 stond. Hierdoor wint vaak de film met de breedste steun, niet per se de film met de meeste eerste stemmen. Een bijzonder systeem wat al gebruikt wordt sinds 2009.

De categorieën uitgelegd

In totaal zijn er 25 categorieën. De meeste spreken voor zich, maar hier een korte uitleg:

• Beste buitenlandse film – Beste film uit een ander land dan de VS.
• Beste korte documentaire – Beste documentaire die korter duurt dan 40 minuten.
• Beste documentaire – Beste documentaire die langer duurt dan 40 minuten.
• Beste korte film – Beste speelfilm die korter duurt dan 40 minuten.
• Beste korte animatie film – Beste animatiefilm die korter duurt dan 40 minuten.
• Beste animatie film – Beste animatiefilm die langer duurt dan 40 minuten.
• Beste muzieknummer - Beste lied speciaal geschreven voor een film.
• Beste muziek - Beste originele filmmuziek.
• Beste visuele effecten
• Beste make-up en haarstyling
• Beste kostuums
• Beste productie-ontwerp – Beste decor en setontwerp.
• Beste geadapteerde scenario – Beste scenario gebaseerd op bestaand materiaal (boek, toneelstuk, remake, etc.).
• Beste originele script – Beste originele scenario (niet gebaseerd op bestaand werk).
• Beste vrouwelijke bijrol
• Beste mannelijke bijrol
• Beste actrice – Beste vrouwelijke hoofdrol.
• Beste acteur – Beste mannelijke hoofdrol.

Beste geluid

De Oscar voor Beste geluid gaat naar het team dat verantwoordelijk is voor alles wat je hoort in een film: van dialoog en omgevingsgeluid tot explosies, muziek en het uiteindelijke mixen van al die lagen tot één geheel. Het gaat dus niet alleen om het opnemen van geluid op de set, maar ook om sound design en geluidsmixage in de postproductie. Bij Dune (2021) won het geluidsteam de Oscar voor Beste geluid. Ze maakten de iconische brom van de zandwormen zelf, door een mix van basgeluiden, machines en natuurgeluiden te combineren. Dat laat goed zien hoe creatief geluid kan bijdragen aan de filmervaring.

Beste filmbewerking

Bij Beste filmbewerking gaat de Oscar naar de editor die de film in elkaar puzzelt. De regisseur bepaalt welke scènes er zijn, maar de editor kiest welke shots gebruikt worden, in welke volgorde, en hoelang ze duren, waardoor het tempo, de spanning en de emoties van de film echt tot leven komen. Zonder een slimme editor kan een sterk verhaal soms chaotisch of saai overkomen. Bij Everything Everywhere All at Once (2022) speelde montage een hoofdrol bij het ordenen van de chaos van meerdere universums. Het editingteam gebruikte slimme cuts en overgangen om het verhaal helder en meeslepend te houden, wat mede hielp dat de film de Oscar voor Beste filmbewerking won.

Beste casting

Bij Beste casting gaat de Oscar naar de casting directors die de juiste acteurs voor een film vinden. De regisseur heeft een idee wie welke rol zou moeten spelen, maar het zijn de casting directors die audities organiseren, talent screenen en voorstellen doen, zodat elke rol perfect wordt ingevuld. Een slimme casting kan een film leven geven doordat de personages echt en geloofwaardig overkomen. Dit jaar wordt deze categorie voor het eerst uitgereikt, waarmee de Academy eindelijk de belangrijke rol van casting directors officieel erkent.

Beste cinematografie

De Oscar voor Beste cinematografie gaat naar de director of photography, de persoon die bepaalt hoe een film eruitziet: het licht, de camerahoeken, de kleuren en de beweging van de camera. Cinematografie bepaalt de sfeer en emotie van een scène en kan een verhaal veel sterker maken zonder dat er een woord wordt gezegd. Bij Blade Runner 2049 (2017) werd de cinematografie geprezen om de adembenemende visuals en futuristische stadsbeelden, die de film een unieke, meeslepende sfeer gaven en mede hielpen aan de Oscar voor Beste cinematografie.

Beste regisseur

De Oscar voor Beste regisseur gaat naar de regisseur, de creatieve spil die bepaalt hoe een film wordt verteld. De regisseur stuurt de acteurs, kiest camerastandpunten, bepaalt het tempo van scènes en werkt nauw samen met teams voor cinematografie, editing, sound en production design om het verhaal tot leven te brengen. In veel opzichten fungeert de regisseur als de dirigent van een filmorkest: elk element moet samenkomen om het geheel krachtig en meeslepend te maken. Steven Spielberg is zo'n regisseur die zijn films zo goed regisseert dat ze vaak ook in andere categorieën winnen. Bijvoorbeeld, bij Saving Private Ryan (1998) won hij niet alleen Beste regisseur, maar ook Beste geluid, Beste filmbewerking en Production Design. Dat laat zien dat goede regie alle onderdelen van een film beter laat werken, van geluid tot montage tot camerawerk.

Beste film

De Oscar voor Beste film is de belangrijkste van de avond: hij gaat naar de film die het hele pakket samenbrengt; verhaal, regie, acteerwerk, cinematografie, editing, sound en alle andere elementen. Het is de prijs die laat zien welke film de meeste impact en samenhang heeft en een blijvende indruk achterlaat op het publiek en de Academy. CODA (2021) won als een relatief kleine film de Oscar voor Beste film. Het succes van CODA liet zien dat een film met sterke personages, een overtuigende cast en slimme montage en cinematografie ook grote favorieten kan overtreffen.

Wij zijn benieuwd wat jullie denken: welke film verdient volgens jou dit jaar de felbegeerde Beste film? En welke categorie vind jij altijd het interessantst om naar te kijken; acteerwerk, regie, geluid, of misschien de nieuwe categorie Beste casting? Laat je mening achter, want film blijft natuurlijk vooral een kwestie van smaak!