Recensie 'Boven is het Stil'

Eenvoud tussen de geruite gordijntjes

Recensie 'Boven is het Stil'

De Rotterdamse regisseuse Nanouk Leopold brengt in april de boekadaptatie Boven is het Stil (2013) naar de Nederlandse bioscopen, waarin de hoofdrol is weggelegd voor een stugge boer in een plattelandssamenleving. De film pleziert de kijker met rust en symboliek. Spanning- en sensatiezoekers moeten hun heil elders zoeken, want Boven is het Stil is een kunstwerkje in eenvoud, afgezet tegen een decor van koeien en kanten tafelkleedjes.

Evenals in haar film Guernsey (2005) en Wolfsbergen (2007) vertelt Leopold in Boven is het Stil een intiem verhaal over complexe menselijke karakters. Vergeet het romantische plattelandsleven dat je kent van Boer zoekt vrouw dus maar meteen. Boven is het stil schetst een luguber beeld van het boerenbestaan, want op de boerderij van boer Helmer (gespeeld door Jeroen Willems) heerst de stem van beklemming.

Stuursheid tussen de schapen

Helmers weekschema is statisch. Nu ruimt hij koeienmest, dan verschoont hij zijn vader (gespeeld door Henri Garcin) die op zolder wacht op ontbijt, zijn wasbeurt en op de dood. Het maakt Helmer tot een man met verantwoordelijkheden die de nacht eenzaam doorbrengt in zijn tweepersoonsbed.

De dialogen in Boven is het Stil zijn schaars. Geluid klinkt door het kreunen van vader en het ruisen van wind. Het geeft het werk een fly on the wall-sfeer. De camera is aanwezig, maar toch ook niet. Acteurs lijken al jaren in deze setting rond te lopen, waardoor de film een documentaire-achtige geloofwaardigheid krijgt. Simpele shots wisselen elkaar af. Helmer staart door een stoffige ruit naar buiten. Helmer masturbeert. Helmer wast zijn vader. We leven mee met de dagelijkse routine waardoor Willems inzicht in het karakter van Helmer verschaft. De kijker krijgt beelden voorgeschoteld die hij anders nooit te zien krijgt. Niemand, trouwens. Helmer houdt iedereen af.

Benauwing

Als knecht Henk (gespeeld door Martijn Lakemeier) arriveert en bij Helmer in bed kruipt, wekt Leopold de suggestie van zijn homoseksualiteit. De beklemming krijgt een plek; hoe zou het voelen om homoseksueel te zijn in een conservatieve en Christelijke plattelandsgemeenschap? De jonge, blonde Lakemeier weet deze gevoelens te vatten in zijn introverte karakter, en brengt ze over op de kijker.

Eenvoud is het credo in de film, zo ook in de soundtrack. Paul van Brugge componeerde een stuk dat simplistisch klinkt, als geproduceerd door een kind op pianoles. Het past bij de sfeer. Zo ook de camerabeelden. Gekke manoeuvres en bewegingen lijken uit den boze; deze zouden de magie van het buitenleven doorbreken.

Dansen rond het kampvuur

Is er tussen de grauwige binnenscènes ook plaats voor licht? Gelukkig wel. De weinige scènes met de buurtkinderen geven de toeschouwer ademruimte en zorgen voor een prettige afwisseling. Daarnaast wordt het publiek zich opnieuw bewust van een (afwezig) gevoel van benauwing. Het contrast is groot. Rennen tussen ezels of dansen rond een kampvuur: opnieuw lijkt het authentiek en niets verstoort de puurheid van de actie. Ook de gezichten van de buurvrouw (gespeeld door Loes Visschedijk), knecht en Helmer lijken de grime-afdeling te hebben gemist, waardoor ze rechtstreeks het weiland uit stappen. Door de absentie van opsmuk lijkt het werk een documentaire. Lof voor de auteurs die deze authenticiteit weten te waarborgen. Want dat is, tussen de melkmachines, dan weer níet zo eenvoudig.

4 / 5

Boven is het Stil is nu te zien op:

Pathé Thuis (€ 2,99+) CineMember

Trailer 'Boven is het Stil'

  Volg ons op Google Nieuws

Deel dit artikel

Meer over:

Bioscoop Films RecensiesBoven is het Stil (2013)

Meer recensies

Meer recensies

🔥Meest gelezen

Meer populaire artikelen

Reacties


Meer recensies


Nog meer recensies