Recensie 'I Swear'

I Swear (2025) van regisseur Kirk Jones ging vorig jaar in première op het Internationaal Filmfestival van Toronto en maakte daarna een zegetocht langs alle grote filmfestivals. Ook in eigen land werd de film alom gewaardeerd en won op het Internationaal Filmfestival van Rotterdam de Publieksprijs. Wat maakt deze film zo geliefd en bijzonder?

Koninklijke onderscheiding

De film start in 2019 als John Davidson (Robert Aramayo) door koningin Elizabeth onderscheiden wordt met de Orde van het Britse Rijk voor zijn inspanningen om meer begrip te kweken en kennis te geven over Gilles de la Tourette. Hij is daar samen met Dottie (Maxine Peake), de moeder van Murray (Francesco Piacentini-Smith), een oude schoolvriend van hem. Het is Dottie, die hem onder haar hoede neemt als zij hem voor de eerste keer ontmoet. Onaangepast en scheldend als hij is, geeft zij hem steeds meer zelfvertrouwen en leert hij steeds beter met zijn oncontroleerbare tics om te gaan. Nerveus als hij is, gaat hij de zaal binnen om meteen bij binnenkomst 'Fuck the Queen' te roepen.

Onder hoogspanning

We gaan terug naar 1983. We leren John in de film kennen als hij twaalf jaar oud is. Dan nog gespeeld door Scott Ellis Watson. Hij is zelfverzekerd, kan goed leren en heeft het talent om een goede keeper te worden. Alles verandert als hij tijdens het voorlezen in de klas opeens met zijn hoofd en nek begint te trekken en moeite heeft om te lezen. Hij wordt de klas uitgestuurd en wordt niet veel later gepest door zijn medeleerlingen. Ook thuis kan hij op weinig begrip rekenen en als hij op een gegeven moment de doperwten over tafel spuugt en zijn kans verprutst om voor een grote club gescout te worden als keeper, is de maat vol voor het gezin. Vader vertrekt pardoes en moeder staat er alleen voor. Niemand, inclusief hijzelf, weet wat er met hem aan de hand is. Hoewel de aandoening al in 1885 in de literatuur beschreven wordt, is het in de jaren 70 en 80 grotendeels onbekend. Hij krijgt daarom pas op zijn 25e de officiële diagnose en leert dan Dottie en later ook Tommy Trotter (Peter Mullan) kennen die hem aanneemt als assistent conciërge in een wijkcentrum.

Dat John zich zijn hele leven verontschuldigt voor zijn tics en zijn gevloek en dat hij daardoor in een isolement terechtkomt is de trieste uitkomst van het verhaal. Des te mooier is het dat er mensen zijn die verder kijken dan de handelingen alleen en hem accepteren zoals hij is. De empathie die hij zo nodig heeft, komt van anderen dan zijn familie.

Speelfilm na documentaires

In Engeland werden drie documentaires over John gemaakt die hem volgden op 16 jarige, 30 jarige en 37 jarige leeftijd. Jones liep al langer met het idee rond om een speelfilm te maken over John Davidson. Hij nam contact met hem op en ze spraken met elkaar. Davidson was in eerste instantie wantrouwend maar kreeg gaandeweg meer vertrouwen in de bedoelingen van hem. Dat het met die bedoelingen wel goed zit blijkt wel uit alle goede geluiden en de prijzen die de film ten deel viel.

De film weet de juiste balans te vinden tussen drama en humor zonder dat het sentimenteel wordt en weet alles goed invoelbaar te maken. Het acteerwerk is van een bijzonder hoog niveau en de boodschap dat er juist meer begrip en kennis over Gilles de la Tourette moet komen is duidelijk. I Swear is een hartverwarmend verhaal.