Eeuwig tegen windmolens blijven vechten

Recensie The Man Who Killed Don Quixote


Tim Bouwhuis
om 08:07

Terry Gilliam wordt geteisterd door de Wet van Murphy. De man die we kennen van Monty Python, Brazil (1985) en Twelve Monkeys (1995) legde zijn ziel en zaligheid in The Man Who Killed Don Quixote, een passieproject dat na 17 jaar eindelijk voltooid werd. De première in Cannes leek het begin van de feestvreugde, tot een wraakzuchtige producent alsnog zijn financiële gelijk kreeg.

The Man Who Killed Don Quixote

De grillen van de Portugees Paulo Branco (een zoekbeurt op Google volstaat voor lezers die de laatste verwikkelingen niet meekregen) deden een overspannen Gilliam dit voorjaar zelfs even in het ziekenhuis belanden, en op het moment van schrijven is het nog maar de vraag of ondergetekende de film überhaupt ‘legaal’ heeft gezien. Het kijkproces als onderdeel van de almaar (na)slepende productie – de mythe van La Mancha (bekijk bij interesse zeker de documentaire uit 2002) heeft lak aan de grenzen tussen fictie en realiteit. Hoe ironisch is het dan dat ook de film precies over die vervagende grenzen gaat.

Film als utopie

Nonchalante antiheld is Toby (Adam Driver), een cynische reclameadviseur die de dromen van zijn jeugd aan de commercie verloor. De studentenfilm die hij tien jaar terug regisseerde is een relikwie waarin alleen het toenmalige hoofdpersonage nog geloven kan. Don Quixote blijft zijn windmolens wel najagen, ook als zijn wereld niet langer een filmset is. En dus zien we de oude schoenmaker Javier (Jonathan Pryce) in de soms wat vermoeiende dubbelrol van nostalgische bejaarde en idealistische aanjager. De tegenzin van Toby verhindert niet dat de twee met bijpassende uitrusting het avontuur tegemoet trekken.

Film als zelfreflectie

Terry Gilliam is er glorieus in geslaagd om een film over Terry Gilliam te maken. De fictie moet weer het echte verhaal worden – in de fantasierijke werelden van de Amerikaan geldt dat de droom moeiteloos in de werkelijkheid mag overgaan. Het verloop van The Man Who Killed Don Quixote doet dan ook vermoeden dat Gilliam met Adam Driver uiteindelijk vooral zichzelf castte. Langzaamaan zien we hoe het verhaal voor Toby weer gaat leven. Hoe het dystopische reclamewereldje moet buigen voor de kinderlijke verbeelding. De fantasie neemt de regie over; de derde akte is een wonderlijke potpourri van extravagant set design en raadselachtige kostuumkeuzes. Niemand geeft nog om narratieve samenhang als er mensen in paarse Ku Klux Klaneske toga’s rondlopen. Zeker niet als er ondertussen om de haverklap Russische bodyguards in maatpakken passeren.

Film als vicieuze cirkel

Het is tekenend voor het idiote productieproces dat The Man Who Killed Don Quixote inhoudelijk zo kan ontsporen. De film weigert zich in een mal te laten proppen, en zoekt de metafictie zo duidelijk op dat we niet om de ideeënwereld van de maker heen kunnen. Gilliams gelaagde bekentenissen zijn direct ook zijn grootste zwakte. Los van de context mist de film richting en bezieling, en het lome tempo is vooral funest voor de voortslepende tweede akte. De personages zijn dromen en ideeën, geen mensen van vlees en bloed – of en hoe Toby en Javier hun queeste zullen voltooien is voor de dramatische afwikkeling volstrekt onbelangrijk. Als de waanzin van de fictie zijn tol gaat eisen, treedt ook het besef in: dit megalomane project is zichzelf zodanig ontstegen dat het verhaal nooit meer alleen het verhaal kan zijn. Uiteindelijk zet de fictie ons toch weer met beide benen in de werkelijkheid.

3 / 5
The Man Who Killed Don Quixote is nu te zien in 17 bioscopen.
Kies je stad:

Reacties


Nieuwste recensies


Dit zijn de nieuwste filmrecensies geschreven door onze recensenten.

Meer nieuwe recensies

Meer recensies van Tim Bouwhuis


Hieronder vind je meer recensies die geschreven zijn door Tim Bouwhuis.

WijWij (2018)
11 juli 2018
The RiderThe Rider (2017)
18 april 2018

Bekijk alle recensies van Tim Bouwhuis

The Man Who Killed Don Quixote (2018)

The Man Who Killed Don Quixote

IMDb-score6.6 / 10
GenreAvontuur Fantasy
Speelduur132 minuten
Kijkwijzer Kijkwijzer 12 Kijkwijzer g Kijkwijzer a Kijkwijzer gt

LandSpanje / Verenigd Koninkrijk / Frankrijk / Portugal / België
RegisseurTerry Gilliam
Acteurs Adam Driver
Jonathan Pryce
Joana Ribeiro
Bioscoop 26 juli 2018
Trailer (groot formaat)
Meer filminformatie

Recensie-archief

Nieuwste recensies

Laatste recensies

Lees meer recensies

Films op tv de komende dagen