Kunst die de wereld verbetert

Recensie The Square


Tim Bouwhuis
om 09:21

Hoe vaak kijken wij in een tijdperk van digitalisering en individualisering nog om naar onze medemens? In The Square vraagt museumcurator Christian (Claes Bang) via een eigenzinnige kunstexpositie aandacht voor altruïsme en sociale verantwoordelijkheid. Binnen de grenzen van een wit omlijnd vierkant worden bezoekers geacht in te spelen op de concrete behoeften van anderen.

The Square

Van Ruben Östlunds scenario gaat al vanaf het begin een sterk ironische werking uit. Op basis van de premisse verwacht je misschien een ééndimensionaal hoofdpersonage, een empathische goedzak die de mensheid tracht te redden van haar sociale verval. Niets is minder waar: na de diefstal van zijn portemonnee en mobiele telefoon laat Christian zich meeslepen in de zoektocht naar de dader. De handelingen en motivaties van de idealistische curator zijn daarbinnen telkens weer voorzien van een zekere ambiguïteit. Een sterk acterende Bang stelt zich behulpzaam op tegenover de zwervers die zijn pad kruisen, terwijl hij nauwelijks door heeft dat sociaal-culturele vooroordelen de zoektocht naar zijn persoonlijke eigendommen sturen. Daarnaast geeft hij na een kortstondige affaire met een journaliste grif toe dat macht de drijfveer was van zijn avances.

Keihard kapitalisme

Op meerdere fronten laat Christian zich in de eerste akte afleiden van zijn primaire taak: toewerken naar de opening van zijn expositie. Zodoende ontstaat er volop ruimte voor twee medewerkers van een plaatselijk pr-bureau, die zelfzuchtig rendementsdenken tot een inhumane kunst hebben verheven. De media kunnen niets met een vredige, sociaal georiënteerde expositie, is hun verdict. Aandacht en publiciteit zijn altijd het resultaat van conflict en spektakel. Om die woorden kracht bij te zetten fabriceren de pr-mannen een mensonterend filmpje, dat in alle opzichten contrasteert met het nobele idee dat de campagne in gang zette.

Menselijk gedrag onder het vergrootglas

In Östlunds eerste langspeelfilm (De Ofrivilliga, 2008) was het telkens aan de kijker te oordelen over de heikele sociale situaties waarin de realistische personages belandden. The Square spreidt een scherpere dosis maatschappijkritiek tentoon: kwetsbare groepen uit de samenleving worden onbeschaamd gebruikt om (media-)aandacht en kapitaal te genereren. Het individu dat zich daartegen afzet kent nobele idealen, maar miskent de mate waarin materialisme en de zucht naar macht ook zijn leven reeds beheersen. Onder de oppervlakte broeit er echter meer. Absurdistische en soms bijna surrealistische taferelen vereisen constant verdere interpretatie.

Filmische schreeuw om aandacht

Die extravagante insteek brengt ook een sterk nadeel met zich mee: in een aantal eigenzinnige sequenties komt The Square net iets te veel over als een filmische schreeuw om aandacht, een geforceerd kunstzinnige uiting van maatschappijkritische ideeën. Dat laatste staat in schril contrast met de doelmatig ingezette long takes; in eerder werk van Östlund droegen die statische filmische kaders immers sterk bij aan een visueel realistisch en ongemanipuleerd voorkomen. Hier mist dat effect grotendeels. De meest spraakmakende scènes van de film zijn eerder komisch dan geloofwaardig, eerder abstract dan sociaal-realistisch.

Arthouse in het rijk der ideeën

Is het onoverkomelijk dat Östlund zich met The Square zodoende enigszins verstapt? Dat de film zo gelaagd is dat ‘pretentieus’ de lading nauwelijks dekt? Storend is het hier en daar zeker, maar de voordelen overheersen. De overtreffende filmische trap van Turist is een vat vol rake ideeën, waarin Claes Bang de rol vervult van immer ambigue antiheld. Onder ideale omstandigheden opent The Square de deur naar verdere maatschappelijke reflexie. En dát lukt alleen de beste films.

4 / 5
The Square is nu te zien in 32 bioscopen.
Kies je stad:

Reacties


Nieuwste recensies


Dit zijn de nieuwste filmrecensies geschreven door onze recensenten.

A Ghost StoryA Ghost Story (2017)
15 november 2017
SuburbiconSuburbicon (2017)
15 november 2017
FlatlinersFlatliners (2017)
8 november 2017
The SquareThe Square (2017)
8 november 2017

Meer nieuwe recensies

Meer recensies van Tim Bouwhuis


Hieronder vind je meer recensies die geschreven zijn door Tim Bouwhuis.

A Ghost StoryA Ghost Story (2017)
15 november 2017
Le FidèleLe Fidèle (2017)
1 november 2017
Good TimeGood Time (2017)
11 oktober 2017
LovelessLoveless (2017)
4 oktober 2017
ManifestoManifesto (2015)
4 oktober 2017

Bekijk alle recensies van Tim Bouwhuis

The Square (2017)

The Square

IMDb-score7.7 / 10
GenreDrama
Speelduur142 minuten
Kijkwijzer Kijkwijzer 12 Kijkwijzer g Kijkwijzer gt Kijkwijzer s

LandZweden / Denemarken / Verenigde Staten / Frankrijk
RegisseurRuben Östlund
Acteurs Claes Bang
Elisabeth Moss
Dominic West
Bioscoop 9 november 2017
Trailer (groot formaat)
Meer filminformatie

Recensie-archief

Nieuwste recensies

Laatste recensies

Lees meer recensies

Films op tv de komende dagen