Recensie 'The White Crow'

De vlucht van de kraai

Recensie 'The White Crow'
10 april 2019 om 12:55

Aan het begin van de jaren zestig arriveerde het vermaarde Kirovballet van Leningrad in Parijs. Onder hen Rudolf Nureyev, één van de latere danslegendes van de twintigste eeuw. In een biografie van zijn uiteindelijke co-scenariste Julie Kavanaugh (2007) vond acteur-regisseur Ralph Fiennes (van Harry Potter tot The Invisible Woman) het perfecte materiaal voor een speelfilm.

Als Nureyev (gespeeld door professioneel danser Oleg Ivenko) de lichtstad voor het eerst in zich opneemt, vangt zijn blik al snel een imposant beeld dat de lijfspreuk van de Verlichting belichaamt. Later bezoekt hij het Louvre en mijmert hij over Rembrandt. Zijn eigen optredens, zo leren we, zijn altijd ook uitwassen van de beeldhouwkunst. Het is het lichaam dat constant gevormd en hervormd wordt, voorbij grenzen en taboes. Het stelt zichzelf tentoon, niet in een statische galerij, maar als het doek opent.

Straightwashing

Op die manier is danskunst in The White Crow telkens een metafoor voor lichamelijkheid en seksualiteit. In sommige buitenlandse media klonk al de kritiek dat de film Nureyev 'straightwasht', door zijn homoseksualiteit naar de achtergrond te verdringen en hem op momenten zelfs haast als aseksueel te portretteren. Dat eerste commentaar is begrijpelijk, mede omdat de enkele keer dat hij naast een man ontwaakt aanvoelt als een goedkoop en gemakkelijk excuusmoment. Daarnaast vermeldt de film in de eindcredits wél de dood van Nureyev maar niet de AIDS-diagnose die postuum werd uitgelicht. Nureyev's vermeende aseksualiteit wordt in het licht van de historische context echter juist inzichtelijker. De seksuele repressie die zich nog aan de tijd opdrong was doet de protagonist vluchten in meer ambigue performances – de metamorfose van de mannelijke kunstenaar.

Bouwpakket

Het scenario, in samenwerking met de genoemde Kavanaugh geschreven door de ervaren David Hare (The Hours, The Reader) rust op drie verhaallijnen, die elkaar meteen vanaf de eerste akte afwisselen in de montage. In de eerste is Nureyev nog een leerling en protégé in de Sovjet-Unie, de tweede speelt zich in het Westen af. Dan is er nog een derde lijn. De beelden zijn zwijgzaam en gespeend van grote narratieve constructies. Een vaalgrijs kleurfilter versterkt het visuele contrast tussen een verder verleden – de late jaren dertig – en de kraakheldere beelden van Parijs. Het is jammer dat de wisselingen tussen de drie bepalingen van tijd te regelmatig het ritme verstoren. Hare stelt dat hij voor een drieledige structuur koos om de voorspelbaarheid van een alternerende verhaallijn (één centrale plot met flashbacks) tegen te gaan. Die keuze is op zichzelf begrijpelijk, maar het effect is er niet volledig naar: waar het er alle schijn van heeft dat Fiennes vooral een episodische film over Nureyev's gevoelswereld wilde maken, bieden de drie plotlijnen eerder de indruk van een uitgetekende biografie. De vroegste scènes worden op een wat potsierlijke manier aan het heden verbonden.

Ideaalbeeld

Deze witte kraai is een interessante einzelgänger, en tegelijk is hij een ideologisch model van alles waar 'het' Westen in de film voor staat. De koude spanning tussen West en Oost, een feestmaal voor het breukvlak van cinema en idealisme, verheft Nureyev in de opzichtige climax uiteindelijk te veel tot embleem, de eerdere verkenning van zijn persoonlijke schaduwzijden ten spijt. Een film over beweging, maar wel één die gevaarlijk statisch aanvoelt.

2.5 / 5

Meer over:

Bioscoop Films RecensiesThe White Crow (2018)

Lees ook: Recensie 'Grâce à Dieu'

Trailer 'The White Crow'

Reacties


Meer recensies


Bekijk alle recensies